سواد سلامت بالاتر یعنی رفتار اطلاع یابی سلامت حرفه ای تر؟

۳:۱۵ ب.ظ ۲۸/خرداد/۱۳۹۹

بارها برای من اتفاق افتاده است که در حین انجام کاری، یک نفر به من مراجعه می‌کند و دلیل حضورش را در اتاق من این طور بیان می‌کند: «شما را آقای دکتر…. به من معرفی کرده‌اند. من توی مسائل مربوط به جستجو و پایگاه‌های اطلاعاتی دچار مشکل شده‌ام. به من گفته‌اند شما در این زمینه خیلی وارد هستید».

همین چند جمله آغازگر پروسه‌ای است که گاهی چند دقیقه طول می‌کشد و گاهی ممکن است تا چند ماه من را درگیر کند. بستگی به این موضوع دارد که طرف مقابل من چقدر به این موضوع علاقه‌مند باشد و یا حل مسئله پیش آمده تا چه اندازه ضروری و مهم باشد.

این را گفتم برای اینکه بگویم دانستن و خبره بودن یا به اصطلاح امروزی «با سواد بودن» می‌تواند راهگشای شما و دیگران باشد. داشتن اطلاعات در هر زمینه‌ای می‌تواند به شما کمک کند تا بتوانید به سؤالاتی که برایتان پیش می‌آید، بهتر پاسخ دهید.

زمانی که اپراتور یک کافی‌نت بودم، دانشجویان مراجعه کننده زیادی داشتم که بنا به نیازشان دنبال مقاله بودند. یک شب که در حال جمع کردن وسایل روی میز کارم بودم، خانم جوانی با استرس و عصبانیت شدید وارد کافی‌نت شد. احساسم به من می‌گفت که این خانم دنبال مطلب مهمی است و کسی نتوانسته به او کمک کند. وقتی با آرامش و لبخند از او خواستم که بنشیند تا در مورد کارش صحبت کنیم، کاغذی را روی میزم گذاشت و گفت: «یکی از همکاران شما بعد از یک هفته معطلی، امشب با من تماس گرفته که نتوانسته کارم را انجام دهد و من فردا تحویل کار دارم. تمام کافی‌نت‌های اینجا را سر زدم اما کسی نتوانست به من کمک کند. می‌خواستم بروم که شما را دیدم و خواستم آخرین شانسم را امتحان کنم».

من نگاهی به عنوانی که روی کاغذ نوشته شده بود، انداختم و گفتم: «شما پرستارید؟ رشته داخلی جراحی می‌خوانید؟»

با تعجب نگاهم کرد و گفت: «بله… چطور متوجه شدید؟».

با همین یک جمله، توجهش را کامل به خودم جلب کرده بودم. لبخندی زدم و گفتم: «از روی عنوانی که نوشته‌اید، حدس زدم… خیلی هم تخصصی است… لابد استادتان از آن استادهای سختگیر است….»

کار تقریباً تمام بود. آن خانم جوان دیگر در برابر من آن گارد سنگین را نداشت و به طور مفصل در مورد کارش برای من توضیح داد. البته کار به اینجا ختم نشد. از اینجا به بعد نه فقط تجربه کاری چند ساله در کافی‌نت که تجربیات چندین سال تحصیل در رشته کتابداری پزشکی و آشنایی با پایگاه‌های اطلاعاتی را به کار گرفتم. مقاله‌ای که آن خانم جوان مدنظر داشت، چند دقیقه بعد روی صفحه مانیتور در حال نمایش بود. از آن شب به بعد تبدیل شدم به مرجع کمک به دانشجویان پرستاری که همکلاسی آن خانم جوان بودند.

(این نمایی از همان کافی نت است که البته من چند سالی هست که اینجا کار نمی کنم)

ماجرای آن شب به من یاد داد، صرفاً تجربه داشتن در کاری بدون داشتن سواد و دانش کافی، همیشه کارگشا نیست و این نداشتن دانش و سواد کافی می‌تواند در بسیاری از موارد، شما را از هدف اصلی‌تان دور کند و در دنیای کسب‌وکار هم مراجعان شما را ناامید کند. البته در اینجا قرار نیست در مورد مباحث کسب‌وکار صحبت کنیم، اما ذکر این مورد به خوبی اهمیت داشتن سواد را نشان می‌دهد.

یکی از حیطه‌هایی که داشتن سواد در آن بسیار حائز اهمیت است، مسئله سلامت است. وقتی ترم گذشته در کلاس آشنایی با طب سنتی حاضر شدم، استادمان از ما پرسید: «چه تصوری از طب سنتی دارید؟». ساده‌ترین پاسخی که به ذهنم رسید این بود: «همان درمان‌هایی که با گیاهان دارویی توسط مادرم یا مادربزرگم انجام می‌شد». بعد متوجه شدم در این موضوع چقدر اطلاعات محدود و کمی دارم و یا به عبارتی «بی‌سواد» هستم. (البته این موضوع کمی تخصصی است و سواد سلامت به صورت عام در حیطه سلامت همه افراد جامعه، فارغ از تخصصشان، بیان می‌شود).

در حقیقت داشتن سواد در حوزه سلامت این را نشان می‌دهد که افراد تا چه میزان قدرت دریافت، پردازش و درک اطلاعات پایه را برای تصمیم‌گیری‌های مناسب بهداشتی دارند و این موضوع از نظر سازمان جهانی بهداشت، به صورت یک مهارت شناختی و اجتماعی مطرح شده است.

(مولفه های اصلی سواد سلامت)

موارد متعددی را مشاهده کرده‌ام که افراد از بیماری خود اطلاع درستی ندارند یا حتی نمی‌دانند مبتلا به بیماری هستند و زمانی که با آن‌ها صحبت کرده‌ام، متوجه شدم این مسئله ناشی از نداشتن سواد سلامت کافی بوده است. در واقع اگر فردی سواد سلامت کافی نداشته باشد، یا نمی‌تواند از خدمات بهداشتی ارائه شده به درستی استفاده کند و یا درگیر پیامدهای نامطلوب در حوزه بهداشت و سلامت می‌شود (کم نیستند افرادی که به دلیل ناآگاهی و عدم اطلاعات صحیح در خصوص یک بیماری و یا نوع درمان، دچار عوارض جبران‌ناپذیر شده‌اند و یا جان خود را از دست دادند).

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی و پشتیبانی : آسان پرداز